یکسال و خرده ای پیش مطلبی منتشر شد مبنی بر اینکه ایران در میان 146 کشور رتبه 132 در شاخص پایداری محیط زیست را داراست.
اگر چه وضعیت فعلی محیط زیست ایران تا رسیدن به وضعیت مطلوب راه زیادی در پیش دارد ولیکن این رتبه حق ایران نبود.
خوشبختانه چندی پیش در جلسه ای شرکت کردم که این موضوع به بحث گذاشته شد، گفتم شاید برای دوستان جذاب باشد لذا خلاصه ای از آن را تقدیم میدارم:
Environmental Sustainable Index
یا شاخص پایداری زیست محیطی ،چند سال پیش توسط چند دانشگاه از جمله دانشگاه کلمبیا مورد بررسی و در سال 2005 در مجمع عمومی اقتصاد در داووس سوییس ارایه و مورد ارزیابی قرار گرفت.
این شاخص از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و پیش بینی میشود در آینده در سطح شاخص تولید ناخالص ملی کشورها مورد رتبه بندی قرار گیرد.
با استفاده از این شاخص عملکرد زیست محیطی دولتها و فعالیت آنها در زمینه بهبود وضعیت موجود بین کشورهای هم گروه و کل جهان مورد ارزیابی قرار میگیرد.
در این شاخص از 76 متغیر در مجموعه 21 ایندکس یا نماگر که حول 5 محور اصلی طراحی شده است استفاده میشود و وضعیت هر یک از این متغیرها با دادن نمره و سپس جمع کردن آنها نشانگر نمره نهایی هر کشور میشود.
5 محور اصلی در ESIعبارتند از:
1- وضعیت موجود سیستمهای زیست محیطی شامل : کیفیت هوا، تنوع زیستی، زمین، کیفیت و کمیت آب و ...
2- کاهش تنشهاوفشارهای زیست محیطی شامل: آلودگی هوا، زیست بوم ها، کنترل رشد جمعیت، کاهش مصرف مخصوصا (انرژی ، آب)، مدیریت منابع طبیعی و ...
3- کاهش آسیب پذیری انسانی شامل: سلامت محیط زیست، رفع نیازهای اولیه بشر برای امرار معاش ، کاهش اثرات بلایای طبیعی و ...
4- ظرفیت سازمانی و اجتماعی شامل قوانین زیست محیطی ، کارایی زیست بوم، تعهد بخش خصوصی در رعایت مسایل زیست محیطی، علم و فن آوری و ...
5- مشارکتهای بین المللی در زمینه های منطقه ای و بین المللی برای بهبود وضعیت محیط زیست
از آنجائیکه اطلاعات لازم برای درج در متغیرها باید از کشورها گرفته شود در صورتیکه کشوری اطلاع ندهد آمارگران از روش داده های گمشده استفاده می کنند، به نظر من در رتبه بندی سال 2005 متاسفانه اطلاعات ایران بیشتر به این شکل تنظیم شده والا با توجه به فعالیتهای وسیع زیست محیطی کشور از جمله تدوین برنامه چهارم که بیش از 20% آن به محیط زیست بر میگردد و قانون مدیریت پسماندها و ... و همینطور افزایش مناطق حفاظت شده و سایر اقداماتی که دیگر دستگاهها انجام داده اند از حذف سرب از بنزین گرفته تا اجباری شدن رعایت استاندارد زیست محیطی برای خودروها ونیز بهبود وضعیت پتروشیمی های جدید، نگاه زیست محیطی در مدیریت بنادر و سواحل کشور و فعالیت بهره برداری مسئولانه در صید و صیادی ایران همه وهمه میتوانست باعث شود تا ایران به رتبه بهتری دست پیدا کند.
رتبه اول در این رنکینگ به فنلاند داده شد و رتبه آخر از آن کره شمالی است و کشورهای بسیار مشکل داری چون افغانستان و عراق و ترکمنستان بعداز ایران قرار گرفته اند.
فکر میکنم باید هر چه زودتر بررسی شود که ایا این رتبه ایران و امتیازش درست بوده است یا خیر؟ خوشبختانه شنیدیم یکی دانشگاههای داخلی با حمایت یکی مراکز روی این موضوع فعال شده است .
به نظر من تمامی دست اندر کاران لازم است بر این موضوع همت گذارند ونیز لازم است اطلاع رسانی دقیقی در این زمینه صورت پذیرد اهمیت این موضوع بسیار زیاد است
آرزو میکنم سازمان محیط زیست پرچم دار این کار باشد
